Hieronder vind je een aantal preken die gaan over het gedachtengoed van Pelagius Deze preken zijn gehouden in onze kloostergemeenschap. Enkele woorden ter inleiding door Hinne Wagenaar:
In 2025 herinnerde collega predikant en kleasterling Tytsje Hibma me weer aan Pelagius. Tytsje las toen het boek van Philip Newell ‘Listening for the heartbeat of God. A Celtic spirituality.’ Ik ben toen op zoek gegaan naar teksten van Pelagius. Dat was nog niet zo makkelijk, maar ik kreeg het boekje ‘The letters of Pelagius’ (1995) te pakken. Reinier Nummerdor (ook collega en kleasterling) en ik zijn aan de slag gegaan met de vertaling van een selectie teksten uit het boekje ‘The Letters’. Die wilden we misschien gebruiken voor de middagvieringen in Klooster Westerhûs. Maar we zijn er intussen niet meer zo zeker van of deze teksten daar wel zo geschikt voor zijn. Toen hebben we geroepen: ‘Dan maken we een serie Pelagius preken’.
Wie was Pelagius?
Pelagius was een Britse monnik uit de vierde en vijfde eeuw (ca. 360 – 425) die een streng ascetisch leven leidde. Hij verbleef een tijd lang in Rome en later in Carthago (het huidige Tunis, in Tunesië) en Egypte. Pelagius is vooral bekend geworden doordat zijn opvattingen hevig botsten met die van Augustinus van Hippo, de belangrijkste kerkvader van het Westen. Pelagius geloofde dat ieder mens een vrije wil heeft, dat je er voor kunt kiezen om de weg van Christus te gaan en dat je zo in staat bent om te leven, geheel in overeenstemming met de wil van God. Volgens Pelagius is alles wat God geschapen heeft goed. Dit zagen Augustinus, en met hem de dominante stromingen in die tijd, echter geheel anders. Zij hingen de leer aan van de zogenaamde oer- of erfzonde: na de zonde van Adam in het paradijs was heel de mensheid in het verderf gestort. Vanaf 412 ontstond een hevige strijd tussen Augustinus en Pelagius. Uiteindelijk trekt Pelagius aan het kortste eind en sterft hij in ballingschap rond 425.
Causa finita est, constateerde Augustinus in een van zijn preken: ‘de kwestie is afgehandeld’, maar dat was wat voorbarig. In onze gemeenschap lezen wij de teksten van Pelagius als een veel te late (h)erkenning van zijn denkbeelden. De geschiedenis van de kerk zou anders verlopen zijn wanneer de theologische visie van Pelagius naast die van Augustinus had mogen klinken.